هر دستگاه تراش بعد از مدتی کارکرد، به دلیل فشارهای مکانیکی، لرزشها و حتی تغییرات محیطی مانند دما و رطوبت، از حالت تنظیم اولیه خود خارج میشود. این تغییرات شاید در نگاه اول ناچیز به نظر برسند، اما در کارگاههای صنعتی که دقت حتی تا صدم میلیمتر اهمیت دارد، میتواند تفاوت بین یک قطعه قابل استفاده و یک ضایعات پرهزینه باشد.
به همین دلیل، تنظیم و سنت کردن دستگاه تراش بهطور منظم یک ضرورت است. تراشکاری دقیق تنها به مهارت اپراتور بستگی ندارد، بلکه دستگاه باید در شرایطی کار کند که خطای مکانیکی به حداقل برسد. وقتی دستگاه بهدرستی تنظیم باشد، نه تنها کیفیت قطعات تولیدی بالا میرود، بلکه عمر مفید اجزای حیاتی مانند اسپیندل، ساپورتها و ریلها نیز افزایش مییابد.
مراحل سنت کردن دستگاه تراش
فرآیند سنت کردن دستگاه تراش، یکی از مهارتهایی است که باید دروره تراشکاری منوال بیاموزید و همچنین کار چندمرحلهای است که نیاز به حوصله و دقت فراوان دارد. نخستین قدم بررسی سطحی است که دستگاه روی آن قرار دارد. اگر سطح کارگاه تراز نباشد، فشار بهطور یکنواخت روی پایهها تقسیم نمیشود و همین موضوع باعث تغییر شکل ریلها یا ایجاد انحراف در محور حرکت خواهد شد. پس از اطمینان از تراز بودن دستگاه، نوبت به بررسی محور اسپیندل میرسد.
برای این کار از ساعت اندیکاتور استفاده میشود تا کوچکترین میزان لنگی یا انحراف شناسایی شود. در ادامه، باید ابزار گیر و ابزار برشی نصب شوند و فاصله آنها با قطعه کار بهدقت تنظیم گردد. این مرحله اهمیت ویژهای دارد زیرا حتی یک میلیمتر خطا در همراستایی ابزار و قطعه میتواند در نهایت به تولید قطعهای معیوب منجر شود.
تنظیم لنگی اسپیندل و بررسی لقیها
یکی از حساسترین مراحل در تنظیم دستگاه تراش، برطرف کردن لنگی اسپیندل است. اسپیندل بهعنوان قلب دستگاه تراش، وظیفه نگهداری و چرخاندن قطعه کار را دارد و هرگونه انحراف در چرخش آن باعث ایجاد ارتعاش و خطا در سطح قطعه میشود. برای بررسی این مشکل، ابتدا باید با استفاده از ابزار دقیق میزان لنگی مشخص شود. سپس با ست کردن بلبرینگهای خود تنظیم یا رگلاژ مهرهها، این خطا تا حد امکان کاهش مییابد. علاوه بر اسپیندل، ساپورتها و کشوییها نیز باید بهطور منظم کنترل شوند.
وجود لقی در این بخشها باعث میشود ابزار در هنگام برش دچار لرزش شود و دقت کار پایین بیاید. اگر این لقیها بهموقع برطرف نشوند، علاوه بر کاهش کیفیت تراش، به مرور زمان سایش بیش از حدی در اجزای دستگاه ایجاد خواهد شد که هزینه تعمیرات سنگینی در پی دارد.
نقش روانکاری در فرآیند تنظیم
یکی از مواردی که علاوه بر تنظیم دستگاه در سرویس و نگهداری از دستگاه تراش نیز تاثیر دارد و اغلب نادیده گرفته میشود، روانکاری مناسب است. ریلها، ساپورتها و یاتاقانها برای عملکرد روان نیازمند روغنکاری منظم. استفاده از روغن یا گریس مناسب، اصطکاک و سایش را به حداقل میرساند و باعث میشود تنظیمات انجامشده مدت زمان بیشتری پایدار بمانند.
نکته مهم این است که روانکاری بیش از حد هم میتواند مشکلساز باشد، زیرا انباشته شدن روغن و گردوغبار به مرور باعث گیرکردن حرکت ساپورتها و تغییر در تنظیمات میشود. بنابراین رعایت تعادل در روانکاری بخشی مهم از فرآیند نگهداری و تنظیم دستگاه تراش است.
نکات ایمنی در تنظیم و سنت کردن
زمانی که اپراتور قصد تنظیم یا سنت کردن دستگاه را دارد، رعایت ایمنی باید در اولویت قرار گیرد. قبل از هر اقدامی دستگاه باید خاموش شده و اتصال برق آن قطع شود. اپراتور باید از دستکشهای ضدبرش، عینک ایمنی و کفشهای مخصوص کار استفاده کند تا خطرات احتمالی کاهش یابد.
همچنین هیچگاه نباید در حین چرخش اسپیندل اقدام به اندازهگیری یا تنظیم شود، چراکه کوچکترین بیاحتیاطی میتواند منجر به آسیب جدی شود. در هنگام بستن ابزار نیز باید مطمئن شد که قطعات محکم در جای خود قرار گرفتهاند، زیرا ابزار شلشده در زمان کار میتواند به قطعه، دستگاه و حتی اپراتور آسیب بزند.
پیامدهای تنظیم نادرست دستگاه تراش
بسیاری از تراشکاران به تجربه دریافتهاند که بیتوجهی به تنظیم دستگاه چه خسارتهای سنگینی میتواند به همراه داشته باشد. قطعاتی که با دستگاه نامنظم تراشیده میشوند اغلب دقت لازم را ندارند و همین موضوع باعث برگشت محصول یا حتی از دست رفتن مشتری میشود. علاوه بر آن، فشارهای اضافی به اجزای مکانیکی دستگاه وارد میشود و هزینههای تعمیرات افزایش مییابد.
در مواردی نیز دیده شده که بهدلیل عدم توجه به تنظیم صحیح، اپراتور در معرض خطرات ایمنی قرار گرفته است. این پیامدها نشان میدهد که صرف زمان برای سنت کردن دستگاه، یک سرمایهگذاری واقعی در کیفیت و ایمنی محسوب میشود.
جمعبندی نهایی پکیلنسر
تنظیم و سنت کردن دستگاه تراش نه تنها یک وظیفه دورهای، بلکه یکی از کلیدیترین مهارتهای هر تراشکار حرفهای است. این فرآیند بهظاهر زمانبر، در واقع تضمینکننده دقت تولید، افزایش طول عمر دستگاه و جلوگیری از هزینههای اضافی است. اپراتوری که توانایی تنظیم دقیق دستگاه خود را داشته باشد، هم اعتماد بیشتری در محیط کار جلب میکند و هم قطعاتی با کیفیت بالاتر تحویل میدهد.
🎯 در آکادمی پاکیلون، تمامی مراحل سنت کردن و تنظیم دستگاه تراش بهصورت کاملاً عملی آموزش داده میشود. اگر میخواهید یاد بگیرید چگونه دستگاه خود را مثل روز اول تنظیم کنید و کیفیت کارتان را چند برابر بالا ببرید، همین امروز در دورههای تخصصی آکادمی پکیلون ثبتنام کنید.
دیدگاهتان را بنویسید